ʻO kekahi o kaʻu mau mea punahele no kēia malama, ʻo ia nō ka hiki ke ʻike i ka wā e hiki mai ana. No ka hoʻoikaika nui o ka lāhui ma ka mahina ʻŌlelo Hawaiʻi, kūpinaʻi nō ko kākou mau leo aloha ma nā wahi like ʻole, a ma o ka makakū e ʻike ai i ka manawa i kō ai ko kākou ʻiʻini i ke ea a me ke kūʻokoʻa. Ke hoʻomau kākou i kēia ala i kīpapa ʻē ʻia e ko kākou mau kūpuna paio wiwo ʻole, e hanu ana nā hanauna hou i ia ea o ke kūʻokoʻa, a no ia kumu, pono kākou e nalu akahele i loko ʻoiai e hiki ana iā kākou ke kūkulu i aupuni kāʻokoʻa a kū ʻokoʻa nō hoʻi.

ʻAʻole pono kākou e hahai i nā laʻana a nā lāhui hoʻokolonaio i kūkulu ai. Hiki ke kāpae i nā mea hoʻokuapuʻu, a paipai i nā mea e hoʻoikaika ana i ka lāhui. ʻĪ maila ʻo Iosepa Nāwahī i ka makahiki 1894 e pili ana i ka poʻe i hoʻokāhuli i ke aupuni, penei: “ke olelo mai nei ia kakou e komo aku a e noho iloko o ka hale kaulei a lakou i manao ai e kukulu iho a onou aku ia kakou a pau e komo aku” (Ka Leo o ka Lahui, Iul 3, 1894). A kauleo ʻo ia iā kākou: “Mai noho kākou a ʻae iki!”

Pili kāna i ka hana politika o ia manawa, akā pili hoʻi ia i ke ʻano o ka noʻonoʻo nō hoʻi. A i loko nō o kā kākou hoʻāʻo hoʻoikaika e noho a manaʻo hoʻi ma ke ʻano Hawaiʻi, ua lalau akula kekahi o ko kākou mau manaʻo i loko o ia hale kaulei a ka poʻe o waho i kūkulu ai. A ʻo ia ke kumu aʻu i makemake ai e kamaʻilio me oʻu mau hoa kāne, no ka mea, pono nō ka hoʻokāʻoi ʻana, ka hoʻoponopono ʻana, i kēia mea.

ʻO ia nō ka mea i kapa ʻia ka moʻomeheu puʻe, ka nohona puʻe, ka mea i kapa ʻia ʻo ka rape culture ma ka ʻŌlelo haole. ʻAe, he hopuna ʻŌlelo haole nō ia, akā ʻaʻole ia he pilikia no ka poʻe o waho o ko kākou lāhui wale nō, he pilikia nui ia no ʻaneʻi nei, no ko kākou lāhui aloha nei. Mumulu maila ka manaʻo haole ma nā wahi like ʻole, ʻo ke kula ʻoe, ʻo ka poʻo manaʻo nūpepa ʻoe, ʻo ke kīwī ʻoe. A ua hoʻolale leo honehone mai ia mau manaʻo iā kākou kāne a hūhewa ko kākou mau manaʻo mai ka pono aku.

Ua uluāhewa ia moʻomeheu puʻe ma ko kākou pae ʻāina aloha. ʻIke ʻia nō. A no kākou, nā kāne, ke kuleana o ia hewa. I kekahi mau makahiki aku nei, e noho ana au ma kahi pākaukau ma koʻu hale me kekahi o nā wāhine i kūpaʻa loa i ke aloha ʻāina, a e hoʻāʻo ana kākou e hoʻonā i ka ʻeha puʻuwai o kekahi hoa, he wahine. A iā lākou wāhine e kamaʻilio ana, hōʻike mai lākou pākahi a pau, ua puʻe kekahi kāne iā lākou i ka wā ma mua. Lākou. Pākahi. A. Pau. Pehea hoʻi kākou e holomua ai inā ʻo ia ke ʻano o kā kākou hana i nā wāhine koa aloha ʻāina? Hiki ke mālama i ka ʻāina ke ʻole kākou e mālama ana i nā wāhine?

Maopopo iaʻu ʻaʻole he kanaka puʻe nā kāne a pau akā inā ʻaʻole kākou kāne e hana ana i nā hana e mao ai ia moʻomeheu puʻe, he hewa nō. A ho‘ō ia moʻomeheu i kona mau aweawe i nā wahi like ʻole ma waho aku o ka puʻe ponoʻī, i ka hana a nā kāne i ka wahine i nā lā a pau. ʻAʻole piliwi mākou iā lākou, hoʻāhewa mākou iā lākou, haʻi mākou iā lākou pono e kali a hoʻokō ‘ia nā pahu hopu a nā kāne i koho ai ma mua o ka nānā ʻana i nā mea a lākou e kuhikuhi nei.

A no laila, ke hume nō ka malo a hoʻokala i ka ihe i mea e paio aku ai i ka hewa e paio ai hoʻi no ka pono o ka lāhui, mai poina he hewa nō kēia a kākou kāne e paio ai. I ko kākou kūʻē i ke kolonaio a me ko kākou kūlia ʻana i ka hanu i ia ea o ka ʻāina, hiki nō ke hoʻokumu i kahi lāhui e palekana ai nā wāhine aloha o kākou. ʻAʻole kēia he nuku. He kūkala nō ia. He kāhea. He koi. E hoʻolohe i ka wahine, e hilinaʻi i ka wahine, e kākoʻo i ka wahine, i mea e pono ai kākou a pau.