E ko Hawaiʻinui a hiki loa i ko Hōlanikū, aloha pae ʻāina kākou. Ua hiki mai ka makani pāhili ʻo Walaka ma ʻIkuā o ka MH 2018, a ua ʻane pau kekahi moku kele o ka poʻe ʻīlioholoikauaua a me ka poʻe honu ma Lalo ma Papahānaumokuākea i ke kai kūmoho.
I kekahi mau mahina ma hope mai, ua heluhelu kāu wahi mea kākau nei i kekahi makasina pili huakaʻi, a ua kuhi ʻia aʻela ma kekahi ʻatikala, ʻo ʻOregona kā ka moku ʻumi o Hawaiʻi, a ʻo Las Vegas hoʻi ka ʻeiwa. Auē kā hoʻi ē!
Ke mau nei nō ke ō o ia moku ʻane pau o Lalo, akā ua lilo nō hoʻi ʻo Walaka he wahi hoʻomanaʻo, ʻo ia hoʻi, e pau kekahi moku i ka makani a me ke kai ʻino, a e pau pū nō hoʻi kekahi moku i ka poina ʻino i kā kākou kapa inoa hou ʻana.
Mai nā palapala kākau a Kaiaikawaha (he haumāna a ke Kulanui o Lahainaluna i ka MH 1835), ka haku inoa ʻana o ke Kōmike Lekikona, a me ka noiʻi ʻana o Kekuewa Kikiloi, ua nui nā ʻano hana e ʻimi ana i ka hoʻōla pilina ʻana me nā moku nōweke ma o ka hoʻomanaʻo ʻana i nā inoa Hawaiʻi.
I kēia lā, e like me nā ʻano inoa o Hawaiʻi, Maui, Oʻahu, a me Kauaʻi, he mau inoa Hawaiʻi nō ko nā moku o Papahānaumokuākea, a ʻōlelo ʻia nō nā inoa a pau. No laila, e nā mea heluhelu, e hoʻomohala mai ʻoukou i kekahi pilina me ia mau pana ʻāina i ka ʻōlelo ʻia o ko lākou mau inoa Hawaiʻi.
ʻO ka mua, ua kapa ʻia nā moku kupuna ʻo Papahānaumokuākea i ka MH 2007 e Pualani Kanakaʻole Kanahele, a he inoa hoʻohanohano ia i ka noho pū ʻana o Papahānaumoku lāua ʻo Wākea, a hānau ʻia maila ka pae ʻāina Hawaiʻi.
Ma ʻō aku o Niʻihau, Lehua, a me Kaʻula, aia nō nā moku mua ʻelua i hoʻomanaʻo mau ʻia ma ko lāua mau inoa Hawaiʻi: ʻo Nihoa a me Mokumanamana (Necker).
Eia hoʻi nā inoa o nā moku ʻē aʻe: ʻo Lalo/Kānemilohaʻi (French Frigate Shoals), ʻo ʻŌnūnui, ʻŌnūiki/Pūhāhonu (Gardner Pinnacles), ʻo Kamokuokamohoaliʻi/Koʻanakoʻa (Maro Reef), ʻo Kamole/Kauō (Laysan), ʻo Kapou/Papaʻāpoho (Lisianski), ʻo Manawai/Holoikauaua (Pearl & Hermes), ʻo Kuaihelani/Pihemanu (Midway), a ʻo Hōlanikū/Mokupāpapa (Kure).
I ko kākou hoʻopuka mau ʻana i ia mau inoa Hawaiʻi, pēlā ana nō kākou e mālama mau ai i ko kākou pilina me ko kākou moku kupuna o Hawaiʻi pae ʻāina nei.


