
Na Brook Kapūkuniahi Parker (i haʻi ʻia Kawika Parker) | Unuhi ʻia e Paige M. K. Okamura
ʻO Kalanikauleleaiwi ke aliʻi wahine kapu, ke kaikamahine a Keakealaniwahine (w) lāua ʻo Kaneikakuaiwilani (k), ka hoʻoilina i nā kānāwai kapu mai Hawaiʻi a hiki i Kauaʻi.
Ua pili kona moʻokūʻauhau i nā aliʻi ʻai moku o nā mokupuni a pau. ʻO ia ka hua o nā makahiki 300 a ʻoi paha o ka hoʻolālā hoʻonohonoho pono ʻana i ka moʻokūʻauhau. He akeakamai ka hana a nā kuhikuhipuʻuone o ka moe pū ʻana o nā aliʻi pēlā; ʻo ko lākou hoʻonohonoho ʻana, kā lākou kūlana hōʻike, ka hoʻokele akamai ʻana, me ka helu pono ʻana, ʻo ka hopena kekahi ʻōnaehana pohihihi ā puni ko Polenekia holoʻokoʻa.
ʻO Kalanikauleleaiwi, ʻo ia ana nō ka makuhine o nā aliʻi ʻai moku. ʻO kēlā me kēia aliʻi nui ma kēlā me kēia mokupuni mai ka hōʻea ʻana mai ʻo Kāpena Kuke i ka makahiki 1778, ua pili nō ko lākou moʻokūʻauhau iā Kalanikauleleaiwi.
Ua hānai ʻia ke aliʻi wahine ma ka pā, mālama ʻia e nā kahu me nā koa e mālama ʻana i kona puʻupaʻa. Ua hoʻolālā ʻē ʻia ka hopena o kona puʻupaʻa ʻo ka noho pū ʻana me ke aliʻi o nā ʻohana aliʻi nui ma o ka paeʻāina, a e loaʻa ʻana ke kulana aliʻi piʻo i kāna mau keiki, ke kūlana kiʻekiʻe o nā kūlana aliʻi a pau. ʻO kāna hiapo, he aliʻi piʻo nō.
ʻO kāna kāne mua ʻo ia ʻo Kaulaheanuiokamoku (ʻo ia hoʻi ʻo Kaulahea), no Maui mai ʻo ia, he mamo na Piʻilani, a ʻo ia ka hoʻoilina o nā aliʻi o ia aupuni. Nui nā kūlana hanohano i kau ʻia ma luna o kā lākou hiapo, he kaikamahine i kapa ʻia ʻo Kekuiapoiwanui.
Ua hoʻohiki ʻia, e noho pū ʻana ʻo Kekaulike, ke keiki kāne a Kaulahea me kekahi wahine ʻē aʻe, me Kekuiapoiwanui, kona kaikuahine.
He nīʻaupiʻo ko lāua noho pū ʻana. ʻO ka noho pū ʻana o ke kaikunāne me kona kaikuahine ponoʻī, a ʻoiai he piʻo ʻo Kekuʻiapoiwanui, e paʻa ana ke kūlana kiʻekiʻe o kā lāua mau keiki ma o nā ʻohana aliʻi o nā mokupuni a pau.
He ʻehā a lāua mau keiki: ʻelua keiki kāne, ʻo Kamehamehanui Ailuau lāua ʻo Kahekilinuiahumanu (Kahekili); me ʻelua kaikamāhine ʻo Kalolapupuka (Kalola) lāua ʻo Kuhoʻoheiheipahu (i make ma kona wā ʻōpio).
No ka moku o Keawe ka lua o kā Kalanikauleleaiwi mau kāne, ʻo ia hoʻi ʻo Keaweikekahialiʻiokamoku (Keawe), ke aliʻi ʻai moku no ka hapanui o ia mokupuni. Ua hānau ʻia lāua i ka makuahine hoʻokahi, ʻo Keakealaniwahine, akā, ʻo Kanaloakapulehu ka makua kāne o Keawe.
Noho pū lāua a hānau ʻia he keiki kāne, ʻo Kalanikeʻeaumoku, me ke kaikamahine ʻo Kekelaokalani.
ʻO ke kolu o kāna mau kāne ʻo Kauauanuiamahi, he aliʻi nui no Kohala. Noho pū lāua a hānau ʻia he keiki kāne i kapa ʻia ʻo Alapaʻinuiakauaua (Alapaʻi).
ʻO ka hā o kāna mau kāne i ʻōlelo ʻia ʻo ia ke kāne i aloha nui ʻia e ia, ʻo ia ʻo Lonoikahaupu, he aliʻi nui ʻo ia no Kauaʻi. Noho pū lāua a hānau ʻia maila he kaikamahine, ʻo Kanoena, a laila he keiki kāne, ʻo Keawepoepoe. Noho pū ʻo Kanoena lāua ʻo Keawepoepoe – he kūlana aliʻi piʻo – a hānau ʻia ʻekolu mau keiki na lāua: ʻo Kailaupule (w), me nā keiki kāne māhoe ʻo Kameʻeiamoku lāua ʻo Kamanawa.
ʻO Keʻeaumokupapaiahiahi ke keiki kāne a Keawepoepoe, (ʻo ia ka makua kāne o Kaʻahumanu) me kekahi wahine ʻē aʻe. ʻO kēia mau palala ʻekolu – ʻo Kameʻeiamoku, Kamanawa, a me Keʻeaumokupapaiahiahi – ua piʻi aʻe ko lākou kūlana me ko lākou mana i loko o ke aloaliʻi o kā lākou keiki hanauna ʻo Kamehameha Kūnuiākea (Kamehameha I).
ʻO ka lima, a me ka hope loa, o kā Kalanikauleleaiwi mau kāne, ʻo ia ʻo Kanekoa, he aliʻi nui no Kohala mai. Noho pū lāua a hānau ʻia maila he kaikamahine ʻo Poʻomaikalani.



