Na Mathew “Manakō” Tanaka
Mai ka ʻōhiʻa lehua o Hawaiʻi a ka Pohutukawa o Aotearoa, aloha pumehana e nā makamaka makeʻe ʻōlelo Hawaiʻi.
Welo haʻaheo nā mea ʻōlelo makuahine e lawelawe nei i ka hana ma lalo o ka malu o ka Hui Waʻalele ʻo Hawaiian, a he keu hoʻi nā kuene mokulele no ke kumu, na lākou nō hoʻi i mālama mua i ia mea kūikawā ʻo ia hoʻi ka mokulele ʻōlelo Hawaiʻi i ka makahiki 2018. Hāʻupu wale aʻela ka manaʻo i ka lele pū ʻana o lākou kuene mokulele ʻōlelo Hawaiʻi i ia wā, a no ka laha ʻana a puni ka pae ʻāina i lilo ai nā mokulele ʻōlelo Hawaiʻi i mea kūmau mai kēlā wā a hiki i kēia manawa. A hiki i kēia, ua kipa akula nā manu kūkahekahe, ʻo ia hoʻi kekahi hea ʻana no ia pūʻulu kānaka kākoʻo ʻōlelo Hawaiʻi, i nā kūlanakauhale like ʻole mai Fukuoka a hiki loa aku i Bosetona.
Penei ke ʻano o nā mokulele ʻōlelo Hawaiʻi. Ma ke ʻano hoʻopūʻiwa hoʻi ia e mālama ʻia nei i mea e hoʻohauʻoli ai i nā ʻōhua, a ua lako ia mau mokulele me nā kāleka e aʻo aku ana i ua poʻe ʻōhua nei i ka ʻōlelo, a ua mālama ʻia nā kūkala a pau ma luna o ka mokulele ma ka ʻōlelo Hawaiʻi a me ka ʻōlelo pelekania i mea e hoʻokuluma ai i ka ʻōlelo makuahine. He nani mai hoʻi kau!
I kēia makahiki i kipa mua akula iā Tāmaki Makaurau i Aotearoa ka mokulele ʻōlelo Hawaiʻi, a kipa pū hoʻi i ʻelua wahi kupaianaha, a ʻo kekahi he hoa kamaʻāina. ʻOiai ke hoʻomaha akula nā waʻa kūpuna o kākou, ʻo ia hoʻi ʻo Hōkūleʻa lāua ʻo Hikianalia ma ia awa kū moku o Tāmaki Makaurau, ua pōmaikaʻi nā manu kūkahekahe i ka hoʻokipa ʻia ma nā papahele kaʻapuni honua o ia mau waʻa kaulua. Wahi a Kekai Lum, kekahi o nā manu kūkahekahe, “ʻO ke aloha ʻoiaʻiʻo o ko kākou poʻe,” a pēlā ko kākou pōmaikaʻi.
ʻO ka lua hoʻi o nā wahi kipa ʻo ia hoʻi ʻo Whakaata Māori, he kahua hoʻolele wikiō hoʻi no ka lāhui Māori na lākou ke kuleana o ka hoʻolaha moʻolelo ma ko lā-kou ʻōlelo ʻōiwi ʻo ia hoʻi ʻo te reo Māori. Ua pōwhiri ʻia mākou me ka hanohano me ka mōteatea o ko lākou ʻāina a me nā haʻi ʻōlelo e pili ana i ka pilina o ko kākou mau ʻāina a me nā papahana a lākou e lawelawe nei. Ua haʻahaʻa mākou o ka Hui Waʻalele ʻo Hawaiian i ko lākou hoʻolaha ʻana i kekahi moʻolelo e pili ana i kā mākou mokulele ʻōlelo Hawaiʻi kekahi, a ke hū aʻe nei ka mahalo ma ka naʻau o kou mea kākau.
Ua kuleana kākou nā kamaʻāina i ko kākou ʻōlelo, a he papahana kēia e ʻimi ana i ke kūlana ʻaeʻoia a mau loa aku no ko kākou ʻōlelo Hawaiʻi. Ke mahalo aʻe nei i nā manu kūkahekahe, ʻo ia hoʻi nā kuene mokulele i ka ʻauamo ʻana i kēia kuleana a me nā hoa o ka Hōkūleʻa me Hikianalia pau pū me nā ʻohana o ke kahua ʻo Whakaata Māori i hoʻokipa helu ʻekahi maila. E ola ko kākou ʻōlelo Hawaiʻi ma nā kūkulu ʻehā o ka poepoe honua!
