He Mau Manaʻo no ka Lā Karisimasa

0
191

Read this article in English

He mau manaʻo kēia moʻolelo o lalo nei no ka lā Karisimasa i paʻi ʻia ma Ka Nupepa Kuokoa (3 Mal., 1865) na kekahi kanaka ma ka inoa ʻo ILIKIPAU. Eia kā ʻIlikipau moʻolelo me ka hoʻokomo nō naʻe i ke kahakō me ka ʻokina no ko kēia au poʻe. Ua mālama ʻia hoʻi ka hua maʻaka ma kekahi mau hua ʻōlelo. Eia kekahi, he ʻelua hapakolu o ka ʻatikala wale kēia o lalo.

“He nui ka poʻe hoʻomanaʻo i ka lā, i lā hauoli, a i lā hāʻawi makana no nā makamaka, akā, ua ʻae pono mai lākou, ua akāka loa ʻaʻole i hānau ko kākou Haku i ka lā 25 o Dekemaba. Ua akāka ma ke ʻano o ko Palesetina noho ʻana, ā hiki i nā Kahuhipa e kiaʻi i ko lākou poʻe hipa ma ke kula i ka pō o ka lā 25 o Dekemaba, no ke anu, pēlā ma nā ʻāina pali e hoʻopuni ana iā Betelehema. Ma ia ʻāina ua hoʻokuʻu ʻia nā hipa ma nā kula, me ke kiaʻi ʻana o nā kahu i nā mahina o ke kau, a kokoke i ka pau ʻana o ʻOkatoba, hoʻomaka mai ka ua anu, hoʻihoʻi ʻia nā holoholona i kauhale.

“He mea pono paha ko kākou ʻike ʻole ʻana i ka lā o ka Haku i hānau ai, no ka mea, pēlā i loaʻa ʻole ai iā lākou ke kumu e mālama a e mahalo ai ia lā.

Photo: ʻO ka ʻahaʻaina Satunalio
ʻO ka ʻahaʻaina Satunalio – ka hoʻomaka ʻana o ke Karisimasa.

“Ua lōkahi ka nui o nā kanaka naʻauao i ka ʻī ʻana ua hoʻomaka ʻia ka lā Karisimasa i loko o ke Keneture ʻehā ma hope mai o Karisto. Ma Roma kāhi i hoʻomaka mua ʻia, a ua ulu mai ia no loko o kekahi ʻahaʻaina Pegana, ʻo ia ka ‘Satunalio.’ He ʻahaʻaina kēia i mālama ʻia i loko o ka hapa hope o Dekemaba, hoʻokahi hebedoma o ka ʻahaʻaina ʻana, ma ia hebedoma he nui ka ʻuhaʻuha a me ka leʻaleʻa; ua like nā kauwā me nā Haku, ua hāʻawi nā makamaka i nā makana kekahi i kekahi, no nā kamaliʻi ka lā hope o ia ʻahaʻaina, a ua hāʻawi nui ʻia iā lākou nā kiʻi liʻiliʻi. Ua hoʻihoʻi ʻia kēia mau hana no ka lā Karisimasa.

“Ua hoʻomaka ʻia ka mālama ʻana i ka lā Karisimasa ma Suria, a me Palesetina, i ka makahiki o ka Haku 376, ua maopopo ma ka Haʻiaʻo a kekahi kanaka kaulana o Ioane ka inoa, a ʻo ka Waha-gula kekahi inoa ona, ʻo ia hoi ʻo Chrysostom. ʻAʻole naʻe i hoʻopaʻa loa ʻia ka mālama ʻana o ia lā ā hiki i ka makahiki 400 ma hope mai o Kristo, he wā ia e nui loa ana ka pouli a me ke ʻino i loko o nā ʻEkalesia.

“ʻO Clement kekahi kanaka pono o ka wā kahiko loa. Ua hoʻāhewa ʻo ia i kekahi poʻe no ko lākou makemake e ʻimi i ka makahiki a me ka lā o ka Haku i hānau ai, me ka ʻī ʻana he hana palaualelo, waiwai ʻole, a he mea hiki ʻole ke ʻimi a akāka leʻa ka lā o ka Haku i hānau ai, wāhi āna.

“No laila hoʻi, inā e makemake ʻole kekahi poʻe e mālama i ka lā Karisimasa, ‘Mai hoʻāhewa aku kekahi iā lākou.’

“E kūpaʻa lākou i loko o ke ola a Kristo i hoʻōla mai ai iā lākou.” ILIKIPAU.