He mana ko nā inoa. No ka poʻe Iudaio, ua kapu loa ka inoa o ke Akua a ʻaʻole i kāhea ʻia Kona inoa ma muli o ka mana. Ua pela wale ʻia Kona inoa penei, הוהי, a i ʻole /yod he vav he/ inā heluhelu ʻia mai ka ʻākau i ka hema. Mai neia mau hua pīʻāpā Hebera nō ka YHVH i puana ʻia Jehovah ma ka Baibala Pelekania. Hoʻohana ka poʻe Iudaio i ka inoa Adonai a i ʻole Hashem i nā manawa a lākou e ʻōlelo ana e pili ana i ke Akua.
No ka poʻe Hawaiʻi, he mana ko nā inoa kekahi. He mana nui ko nā inoa Hawaiʻi, akua me nā inoa aliʻi. Ua hiki iā kākou ke ʻike i ka inoa o ka makua o kekahi kanaka ma muli o ka hua palapala /a/ e like me ʻUmi-a-Līloa, ʻo ia hoʻi, ʻo ʻUmi ke keiki a Līloa. ʻO Kīhā-a-Piʻilani ke keiki a Piʻilani. ʻO Hāʻae-a-Pae ke keiki a Pae. He kōkua kēia ʻike i ka poʻe e noiʻi ana i ka moʻokūʻauhau.
ʻAʻole i hoʻohana nā poʻe kahiko Hawaiʻi i ka inoa hope, a i ʻole ka inoa ʻohana. Ua hoʻomaka nō ka hoʻohana ʻana i ka inoa ʻohana ma muli o kekahi kānāwai i kuahaua ʻia e Kamehameha IV ma 1860. Inā hānau ʻia kekahi keiki e kekahi paʻa male a laila e lilo ana ka inoa o ka makuakāne i inoa ʻohana. Inā ʻaʻole hoʻāo ʻia ka makuahine o ke keiki, a laila pono ke keiki e lawe i ko ka makuahine inoa.
Ua hoʻohana ke kānāwai i ka hua ʻōlelo poʻoʻole no ke keiki a ka wahine i male ʻole ʻia a he mea ʻeha kēia i ka Hawaiʻi, no ka mea he kūpono nā keiki a pau. Ua ʻike ʻia ka hoʻokae keiki poʻo ʻole i ke keikikāne a Kamehameha III me Grace Lahilahi Young. ʻO kēia keikikāne, ʻo Albert Kūnuiākea, i hoʻohana ʻole i ka inoa o kona makuahine ponoʻī ma muli o ke kānāwai. Ma muli hoʻi o kona kūlana hānau, ua hoʻokae wale ʻia ʻo Kūnuiākea e nā mikioneli Kalawina, nā kānaka i koi iā Kauikeaouli e nānā ʻole iā ia Kūnuiākea i kāna hoʻoilina mōʻī. ʻO Kūnuiākea ka hope loa o nā Kamehameha, ʻaʻole ʻo Pauahi.
Ua kānāwai hoʻi ʻia, na ka makua e kapa i kāna keiki i hānau ʻia ma ka inoa Kalikiano i kūpono no ke kaikamahine a kūpono no ke keikikāne. Ua kāpae naʻe kēia lula ma ka makahiki 1967.
Ua ʻokoʻa ke kānāwai inoa no nā aliʻi noho aupuni. Ua kohu like ka lula inoa me ko ʻEnelani mau mōʻī – kapa wale ʻia lākou ma kona inoa mua e like me ka mōʻīwahine ʻo Elizabeth o Pelekania. Pēlā nō ka lula kapa no Kalākaua, ʻaʻole ʻo ia ʻo Kalākaua Kapaʻakea (ka inoa o kona makuakāne).
Pēlā pū me ke kapa ʻana i nā keiki a Kekaulike me Piʻikoi, ʻo ia ʻo Kawānanakoa, Kalanianaʻole, me Keliʻiahonui. Aia a koho ʻia lākou i hoʻoilina mōʻī e Kalākaua ua hoʻohāʻule ʻia ka inoa Piʻikoi. No laila, ʻo nā pua a Kawānanakoa, hoʻohana lākou i ua inoa hanohano ā hiki i kēia lā. Inā ua loaʻa ke keiki i ke Kamāliʻikāne Kūhiō Kalanianaʻole, e hoʻohana ana lākou pua iā Kalanianaʻole i inoa ʻohana.
