Ka Hoʻomalu ʻana i ka ʻĀina

0
155

Read this article in English

Na Ed Kalama | Unuhi ʻia e Kilika Bennett

He ʻelua mau pūʻulu kālā OHA e kākoʻo nei i ka ʻoihana ʻauhau ʻole kaiaulu ʻo ʻĀina Alliance ma ka hoʻōla ʻana i nā ʻeka he 400 a ʻoi ma Anahola, Kauaʻi.

ʻO ko lākou pahuhopu ʻo ia ka hoʻololi ʻana i nā ʻāina pohō i mau ʻāina waiwai. A e hoʻokō ana lākou i ka pahuhopu i ke kōkua, me ke kōkua ʻole ʻia.

Hoʻokumu ʻia ma ka makahiki 2021, he ʻoihana ʻauhau ʻole kaiaulu ʻo ʻĀina Alliance e kia ana i ka hoʻōla ʻana i nā ʻeka he 400 a ʻoi o ko ka ʻOihana ʻĀina Hoʻopulapula Hawaiʻi ʻāina ma Anahola, Kauaʻi. Ua emi mai ke kūlana o ka ʻāina i nā makahiki i hala iho nei ma muli o ke kiloi ʻōpala a me ka noho ʻia e ka poʻe ʻilihune.

“Ua hana ʻino a hoʻohaumia ʻia kēia kapakai no ka wā lōʻihi loa. I loko o nā makahiki ʻelua i hala iho nei, ua hana mākou e hoʻonaninani hou aku i kēia ʻāina ma o ka huki ʻana i nā kaʻa, nā mīkini home, ka ʻōpala, a me nā mea hoʻopōʻino ola kino i waiho wale ʻia. Ke manaʻolana nei mākou i ka hiki ʻana mai o kekahi wā o ka māhuahua, i hoʻīnana ʻia e ka poʻe Hawaiʻi ʻōiwi i alakaʻi ʻia e ka ʻike a me ka hana o ko kākou mau kūpuna a me kō kākou moʻomeheu,” wahi a ka Pelekikena o ka Papa Alakaʻi o ʻĀina Alliance, ʻo Jeremie Makepa.

Ua makana ʻia iho nei he ʻelua pūʻulu kālā iā ʻĀina Alliance mai ke Keʻena Kuleana Hawaiʻi (OHA). I mea kōkua ka pūʻulu kālā $100,000 i ka hui e hoʻomohala i kona papahana Anahola Hazard Mitigation a e hoʻokahua hoʻi i mau wahi hana ʻē aʻe no nā hana kuʻuna Hawaiʻi. A e hoʻohana ʻia ana he Pūʻulu Kālā Kākoʻo $25,000 no ka hana hoʻokele.

Ua hoʻomaka ka Anahola Hazard Mitigation Project ma ʻApelila o ka makahiki 2021, a ʻo nā hana e pili pū ana ka hoʻolaukaʻi ʻana o kekahi mau hui mokuʻāina, kekahi mai hui kalana, a me kekahi mau hui kūʻokoʻa kekahi. ʻO ka hana o kēia papahana, ʻo ia nō ke kuhi ʻana i nā pilikia i pili i ke ola kino a me ka pēʻāhia o ia wahi, a pēlā pū ka hōʻākoakoa ʻana i ke kaiaulu me ka paipai aku i ko lākou mālama ʻana i ko lākou ʻāina.

Wahi a Makepa, ua lawa kūpono ka nui o ka ʻāina kapakai o Anahola e aʻo ai ka poʻe ʻike hana kuʻuna i ko lākou ʻike ma nā ʻano wahi kūlohelohe like ʻole.

“E kōkua ana kēia mau puʻu kālā ma ke kūkulu a mālama ʻana i nā wahi malu e hiki ke mālama ʻia nā hālāwai hoʻonaʻauao a me nā hana hoʻonaʻauao e ikaika ai ka pilina i ka ʻāina. I loko o nā makahiki ʻelua e hiki mai ana, ʻo ka manaʻolana, ʻo ia nō ka mālama ʻana ma kahi o 24 hālāwai hoʻonaʻauao pili moʻomeheu, a 24 lā hana kaiaulu e emi ai ka ʻōpala ma ka ʻāina. ʻO ko mākou pahuhopu, ʻo ia nō ka hoʻoikaika ʻana i ke kaiaulu i kākoʻo ʻia e nā ʻohana ikaika me ka pilina paʻa loa i ko mākou moʻolelo, ko mākou mau home, a pēlā pū kekahi i kekahi,” wahi a Makepa.

He poʻo kinai ahi ʻo Makepa ma Kauaʻi, he hoʻoilina DHHL ʻo ia, a he kamaʻāina hoʻi ʻo ia no Anahola. He kanaka hoʻoulu manaʻo poʻokela hoʻi ʻo ia – ua ʻike ʻo ia i kekahi mea a kona kaiaulu i nele ai, a ua ʻimi ʻo ia i ka hoʻoponopono.

“Ua luhi au i ka ʻike ʻana i nā mea e kupu aʻe ana maʻaneʻi, a me ka ʻauamo ʻano i koʻu kuleana ma ke ʻano he poʻo kinai ahi ma ka wā o nā ahi kaʻa a me ke kiloi ʻōpala ʻana, no i akumu i hoʻokumu ʻia ai ʻo ʻĀina Alliance,” wahi āna.

“He mau kānaka mākou i hele a ʻaikena i nā mea e hana ʻia ana ma ko mākou kaiaulu, a i hoʻoholo hoʻi e hana i kekahi mea e pono ai ka pilikia. Hiki iā ʻoe ke namunamu, a namunamu, akā, ʻaʻohe waiwai o kēlā. Ua luhi mākou i ka hoʻolohe ʻana i ke aupuni, a me nā kānaka ʻē aʻe – no laila, ua hoʻoholo mākou e hana.”

ʻO ko Makepa hoa kaiahome, ʻo Frank Cummings, he hui kalaka kona.

“Lohe akula ʻo ia e pili ana i nā mea a mākou e hoʻāʻo ana, a ua makemake ʻo ia e kōkua. E hoʻāʻo ana ʻo ia e hana like, no laila, ua hui pū māua,” wahi a Makepa. “Ma muli o koʻu mākaukau i ka hoʻomalu lehulehu me ka ʻoihana kinai ahi, a me kona mākaukau i ke kalaiwa kalaka a kalaiwa mīkini nui, ua lilo māua i kime ikaika me ka hiki ke hana pū e hoʻokō aku i nā pahuhopu.

“ʻO Frank ka hope pelekikena o kā mākou ʻoihana ʻauhau ʻole, ʻo au ka pelekikena, a ua like ko māua manaʻo e hoʻōla hou i ko māua ʻāina a e kōkua aku i nā kānaka Hawaiʻi ʻōiwi e hoʻi i ka ʻāina.”

Wahi a Makepa, ma ka makahiki 2020, ua waiho ʻia he 300 a ʻoi mau kaʻa ma ia wahi. A ʻo ia ka wā i ʻike ai ʻo ia, ua pono e hana ʻia kekahi mea.

“Ua ʻike pinepine au i kēia mau kūpuna e hele ana i ʻō a i ʻaneʻi e ʻohiʻohi ʻōpala ma kaʻe alanui. A ua hoʻoulu ʻia au e mālama i ke kaiaulu – akā ua hiki ʻole iā lākou ke hoʻokō i ka pahuhopu o ka hoʻomaeʻmaʻe ʻana i ka ʻōpala a pau ma muli o ka pinepine a me ka wikiwiki i kiloi ʻia aku ai ka ʻōpala hou. Ua hoʻomaka au e hana i kekahi mau mea, a ma hope mai koʻu hoʻokumu ʻana i kā mākou ʻoihana ʻauhau ʻole.”

Ua ʻōlelo ʻo Makepa, ke hoʻāʻo nei ʻo ia e hoʻolaha i ka ʻiʻini e kōkua a e hōʻike aku i nā kānaka no ka mālama o kēia wahi e kekahi kanaka, a no laila, e aho ko lākou mālama pū.

“ʻO ka ʻoiaʻiʻo, ke hoʻāʻo wale nei mākou e hoʻoikaika i nā kanaka e lilo i meʻe no lākou iho,” wahi āna. “Kaukaʻi mau mākou i ke aupuni, a hoʻāhewa wale aku mākou – no ke aha ʻoukou e hana nei i kēia, pono iā ʻoukou ke hana i kēlā.’

“Akā, inā makemake ʻoe e hoʻōia aku i kou hopene iho, pono ʻoe e hoʻokikina iā ʻoe iho, e lilo ʻoe i meʻe nou iho, a e hana aku i ka mea e pono ai i ka wā e pono ai.”