Kūkulu ʻo UH STEM i nā Kao Lele me nā Keiki o Pūʻōhala

23

Read this article in English

Na Lauren Kaupp, Ed.D. a me Nicole Saito | Unuhi ʻia e Manakō Tanaka

Ua ʻākoakoa nā ʻohana no Ke Kula Kaiapuni ʻo Pūʻōhala me nā keiki ʻē aʻe o ia kahua kula ma ka lā 7 o Nowemapa no ke ahiahi kū makahiki STEM (ʻo ia hoʻi ka ʻEpekema, ʻEnehana, ʻEnekinia), he papahana aʻa i ka hana i hoʻokahua ʻia ma ka hoʻoluʻu ʻōlelo Hawaiʻi ʻana, a ua hoʻoikaika ʻia ma ka pilina me ke Kula Mua STEM ma ka Kulanui o Hawaiʻi.

Ua ʻākoakoa maila hoʻi he 270 mau kānaka i mea e ʻimi ʻike ai no ka ʻenehana a me ka ʻenekinia ma o nā pāhana a nā haumāna, nā kumu, na ko ke kulanui o Hawaiʻi a na nā papahana kaiaulu ʻē aʻe.

Ua alakaʻi nā laekahi o ka papahana o ke Kula Mua UH STEM i nā lālā i kekahi hanana hoʻolele kao lele, me ke kūkulu a me ka hoʻāʻo ʻana hoʻi i nā kao lele pepa liʻiliʻi. Ua lola nā keiki i nā ʻomo pepa, ua hoʻoponopono ʻia nā ʻēheu, a laila ua mahuʻi i ke ala lele o nā kao lele a ua hoʻāʻo ʻia nā kekelē like ʻole i mea e ʻike maka ai i ka hana a ka ʻepekema a me ka ʻenekinia i nā lele pākahi.

Photo: Parents and keiki worked together to build and launch rockets
Parents and keiki worked together to build and launch rockets. In this photo, one ʻohana experiments with different rocket launch angles.

I mea e kākoʻo ai i ka mākia hoʻoluʻu ʻōlelo Hawaiʻi o ia kula, ua haku ʻo Kumu Kalani Kololoia i nā ʻōkuhi ʻōlelo Hawaiʻi no ke kūkulu ʻana i nā kao lele, nā mana o ka lele ʻana a me nā mahele o ke kao lele.

Ua alu like maila nā haumāna, nā mākua, a me nā kūpuna ma ka ʻōlelo Hawaiʻi i ka ʻōwili ʻana i nā kino, i ka wili ʻana i nā ihu, a me ka pākuʻi ʻana i nā ʻēheu o ia kao lele.

“ʻO kekahi pahuhopu nui ka paʻa ʻana i kekahi ʻohina huaʻōlelo nui a laha loa no ka ʻepekema a me ka ʻenehana,” wahi a Kuloloia, he laepua no ke kulanui o Hawaiʻi o Mānoa ma lalo o ka papahana ʻike Hawaiʻi.

“Mahalo au i kēia ʻano manawa kūpono e hoʻolako aku ai i nā kumu ʻōlelo Hawaiʻi e hoʻonui aʻe ana i nā kūkākūkā ʻana no nā huaʻōlelo STEM mai nā kuanaʻike Hawaiʻi like ʻole. E ola kā kākou ʻōlelo makuahine ma nā pōʻaiapili a pau o Hawaiʻi a puni ke ao.”

Ma ka mākia o nā papahana o ke Kula Mua STEM ʻo ia hoʻi ka hoʻohui ʻana me ka noiʻi o ke Kulanui o Hawaiʻi a me nā mea hou i nā haumāna a me nā kumu K-12, ua hiki pū i nā lālā o ka papahana ahiahi STEM ke aʻo e pili ana i nā papahana i pili kao lele a me ka ʻenekinia lani a puni ka ʻōnaehana o ka Kulanui o Hawaiʻi.

ʻO kekahi papahana i hāpai ʻia ʻo ia hoʻi ko ke Kulanui o Hawaiʻi ma Koʻolaupoko Center for Aerospace Education a me ka UH Space Science and Engineering Initiative.


He papahana ke Kula Mua UH STEM ma lalo o ka UH Office of the Vice President for Research and Innovation. Ua puka mua kēia moʻolelo ma “UH News” ma ka lā 18 Nowemapa, 2025.