Na Devin Kamealoha Forrest
Ma hope o ka Māhele ʻĀina a ka Mōʻī Kamehameha III i hoʻomaka ma ka makahiki 1840, ua pono hoʻi ka hoʻokumu ʻana i kahua nāna e hoʻopaʻa a hōʻoia i ka waiwai paʻa o nā kānaka.
No laila, i ka makahiki 1852, ma lalo o ke kumukānāwai a me nā kānāwai i kau ʻia e ka poʻe i koho ʻia, ua kau a hoʻoholo ʻia he kānāwai e “No ke Kope ʻana i nā Palapala Hoʻolilo Waiwai,” a ma lalo ona i hoʻokumu ʻia ai ke Keʻena Kope o ke Aupuni o Hawaiʻi.
Mai ia wā mai, ʻaʻole nō i nui ka loli o ke koina hoʻolilo waiwai paʻa me ke kaʻina e kope ai i ka palapala hoʻolilo ma lalo o ka Mokuʻāina o Hawaiʻi. Ma lalo o ke kānāwai mua i koi ʻia ai ka pono e kope i nā palapala hoʻolilo a pau ma ke Keʻena Kope o lilo ana ke mea i kope ʻole ʻia i mea ʻole i kekahi e kūʻai ana i ka ʻāina ma hope mai me ka maopopo ʻole i ke hoʻolilo mua ʻana a i kope i kāna palapala iho e like me ke kānāwai.
He kumu waiwai nui koʻikoʻi nā palapala i kope ʻia ma ke Keʻena Kope no kākou i kēia au.
Nani ia, he mau wehewehena manaʻo kai koi ʻia e ke kānāwai ma mua i paʻa ke kumu a me ke ʻano o ka hoʻolilo ʻana i ka waiwai paʻa iā haʻi. Ma muli o ia, ua paʻa nō he mau ʻike moʻokūʻauhau, moʻolelo, a me nā huaʻōlelo waiwai no kākou mai ka wā o Ke Aupuni Mōʻī ma nā palapala i kope ʻia.
I kēia au, hiki nō i ka lehulehu ke kipa i ke Keʻena Kope me ona mau palapala ma Kalanimoku Hale ma Honolulu nei no ka ʻimi a noiʻi ʻana i ka moʻokūʻauhau o kō ʻāina iho mai ka wā o ka Māhele a i kēia wā.
