Ke Keʻena Hoʻopulapula ʻĀina (HHCA) – 100 Makahiki

0
241

Read this article in English

Photo: Robin Puanani Danner Mahalo iā OHA no ka hana pū ʻana me SCHHA ma kēia kolamu hou e hōʻike ana i ka hana a nā alakaʻi o ka ʻāina hoʻopulapula ma ka papa inoa e kali nei a ma nā ʻāina i mālama ʻia ma lalo o ka Hawaiian Homes Commission Act o 1920 (HHCA). He 33 makahiki o ka SCHHA, ua hoʻokumu ʻia ma 1987 e nā kānaka Hawaiʻi mai nāmoku a pau. Mahalo pū iā Hoaliku Drake ka Luna Hoʻokele mua ma DHHL, John Waiheʻe ke Kiaʻāina mua, a i nā alakaʻi ʻelua mua i koho ʻia e nā kānaka ʻāina hoʻopulapula e noho Luna Hoʻomalu no SCHHA, ʻo ia nō ʻo Kamaki Kanahele a me Tony Sang, no kō lāua kïpaepae ʻana i ke kahua e hoʻokuʻikahi ai, e kaʻana ai, a e alu pū ai i ka hana.

Sovereign Council of Hawaiian Homestead AssociationsʻO 2020 ka piha makahiki 100 mai ka wā i ʻāpono ʻia ai ka HHCA, he kānāwai pekelala nui i hoʻokumu ʻia e Ke Aliʻi Kāne Jonah Kūhiō Kalanianaʻole. Ua hoʻokumu ʻia kekahi waiwai ʻāina noho kahu pekelala i mea e hoʻolako aku ai i ka ʻāina i ka poʻe Hawaiʻi no ke kūkulu ʻana i mau hale, pāumu, kāhua hānai holoholona, a me nā ʻoihana kālepa. I ka makahiki 1959, ma ke Kūlana Mokuʻāina, ua hoʻoili ʻia nā kuleana lawelawe hana o ka HHCA i ka Mokuʻāina o Hawaiʻi hou e ka ʻAhaʻōlelo Lāhui, a ua lilo ia i ka DHHL. Eia hou, ʻo 2020 ka makahiki 61 o kō ke aupuni mokuʻāina ʻauamo ʻana i ke kuleana lawelawe hana o HCCA.

Ma kō SCHHA 2019 Annual Homestead Summit kēlā ʻApelila i hala aku nei, ua hoʻopuka nā alakaʻi o ka ʻāina hoʻopulapula i hoʻokahi kulekele i hoʻomakakoho ʻia- he hōʻano hou ia o ka HCCA i kapa ʻia ʻo Hawaiian Lands in Hawaiian Hands Act of 2020. He mau pākuʻina hoʻololi noʻonoʻo-kanaka ʻike loea kēia i ka mokuna HCCA i alakaʻi ʻia e nā mea hoʻokahu ʻia:

  1. State Agency Governance. E hoʻokaʻawale i nā kuleana o ka Luna Hoʻokele DHHL mai ke kuleana o ka Luna Hoʻomalu o ke Komikina ʻāina Hoʻopulapula. E aho ka mālama ʻia ʻana o ia kūlana ma lalo o ke Komikina, ʻaʻole hoʻi e kūkulu i ke kumuhana a naʻi ma luna o ke Komikina. Hoʻohālike ʻia kēia pilikia me ke kūlana Luna Mākaʻi a me ke kūlana Luna Hoʻomalu o ke Komikina Mākaʻi, a i ʻole ka Meia a me ka Luna Hoʻomalu o ka ʻAha Kalana. He hoʻoponopono maʻalahi ia, a nui ka holopono ma ka hopena.
  2. Foreclosure Parity. E hōʻano hou i ka HHCA i mea e hōʻoia ai i ka loaʻa i nā Hawaiʻi ka hoʻēmi kumulilo ʻaiʻē e like me nā makaʻāinana ʻē aku ma mua o ke kāpae ʻia ʻana o kekahi palapala hoʻolimalima a me ke kāʻili ʻia o ka waiwai home. E kaulike nā makaʻāinana a pau o Hawaiʻi.
  3. Land Disposition. I mea e mālama ai i ka hanohano o HHCA, e hoʻākāka i ka hāʻawi ʻana aku i ka ʻāina i ka poʻe Hawaiʻi, ma mua o ka poʻe ʻē aʻe, ka lehulehu ākea, a i ʻole nā ʻahahuina o ka ʻāina haole a me nā kānaka kūwaho. ʻO ka pono o nā waiwai ʻāina noho kahu, ʻaʻole ia no ka hoʻoulu ʻana i ke kālā no ka holo ʻana o kekahi keʻena mokuʻāina, e like me ka mea i hoʻomōakāka ʻia ma ka Nelson Case. E hoʻi i ka mole, e hāʻawi i ka ʻāina i ka Hawaiʻi. Ma hope aʻe ka holomua.

He mau makakoho kēia ma lalo o ke kuleana o ka ʻAhaʻōlelo o ka Mokuʻāina o Hawaiʻi a e lanakila ana ʻo DHHL a me nā ʻohana Hawaiʻi.

He kākoʻo kulekele no ke aupuni kūʻokoʻa ʻōiwi, ʻo Danner ka Luna Hoʻomalu o ka Sovereign Council of Hawaiian Homestead Associations, ka ʻahahui kahiko a nui loa o nā Kānaka Hawaiʻi e kali ana i ka ʻāina hoʻopulapula. Hānau ʻia ʻo Danner ma Kauaʻi, a ulu aʻe ʻo ia ma Niumalu, a ma nā kulāiwi o ka poʻe Nawahō, Hopi, a me ka Iniut. Ua hānai lāua ʻo kāna kāne i ʻehā mau keiki ma ka ʻāina hoʻopulapula ma Anahola, Kauaʻi kahi a lākou e noho nei i kēia lā.