Ka Wai Ola

E ke aloha ʻāina ē, ʻo ka mea aloha i ka lepo kuehu ʻia o Kaʻū a hiki i ke one ʻeli ʻia o ke kō Halāliʻi o Niʻihau, aloha ʻāina kākou. E ke aloha ʻāina paio mau no ke ea Hawaiʻi, mai nā puʻu kapu kiʻekiʻe loa o Hawaiʻi Pae ʻāina a hiki i nā loko a me nā koʻa o kai, aloha ʻāina kākou. E ke aloha ʻāina e hoʻoulu nei i ka ʻai pono a me ka ʻōlelo pono o ka ʻāina, aloha ʻāina kākou a pau.

Eia hoʻi au ma o kēia wahi ʻatikala e hoʻolaha aku nei me ka haʻaheo e pili ana i kekahi papahana hoʻoulu aloha ʻāina ma Oʻahu. Aia ma ke ahupuaʻa ʻo Heʻeia ma ka moku ʻo Koʻolaupoko, Oʻahu, ko mākou hui e hoʻāla nei i nā kumu hoʻonaʻauao ʻana ma nā kula aupuni ma o ke aloha ʻāina. ʻO Huliāmahi Education Alliance ka inoa. He hui kuʻikahi ma waena o ʻekolu hui mālama ʻāina o Heʻeia, ʻo ia hoʻi ʻo Papahana Kuaola, Kākoʻo ʻōiwi a me Paepae o Heʻeia.

E ka mea heluhelu, no Huliāmahi, kūpaʻa mākou ma hope o ka ʻāina, a haku ʻia ka haʻawina i pili i ka ʻāina ʻo Heʻeia e aʻo aku i nā keiki, ʻohana a kumu o nā kula aupuni ma Koʻolaupoko. Kūkulu mākou i ka papahana a me ka haʻawina ma o kekahi ʻōnaehana Hoʻonaʻauao Aloha ʻāina. Aia he ʻehā māhele o ka ʻōnaehana, ʻo ka Mālama ʻāina ʻoe, ʻo ka Hoʻonaʻauao ʻoe, ʻo ka ʻōlelo Hawaiʻi ʻoe a ʻo ka Pilina ʻoe kekahi.

  • Mālama ʻāinā Aʻo mākou e pili ana i ka mālama ʻāina ma nā ʻano a pau: ma ka pili hana, ka pili noʻonoʻo a me ka pili ʻuhane. He mea nui ia mau ʻano a pau no ka hoʻomōhala maikaʻi ʻana i ke aloha ʻāina i loko o ka haumāna. Pēlā nō e lilo ai ka mālama ʻāina he mea kuluma iā lākou.
  • Hoʻonaʻauao – Ma kēia pōʻaiapili, ʻo ka hoʻonaʻauao hoʻi ke aʻo ʻana i ka ʻike Hawaiʻi i paʻa ma ka ʻāina a i ʻole ma loko o nā papahana ma Heʻeia. ʻO ke aʻo ʻana i ka ʻike Hawaiʻi, he mea nui ia, no ka mea, pili ka ʻike Hawaiʻi iā Hawaiʻi. Lilo kēia ʻike i ʻano kahua no ka haumāna. Ke paʻa ia ʻike Hawaiʻi i ka haumāna, a laila, ua hiki nō ke aʻo i ka ʻike hou no waho mai o Hawaiʻi.
  • ʻōlelo Hawaiʻi – Ma nā kula aupuni, liʻiliʻi wale nō ka nui o ka ʻōlelo Hawaiʻi e lohe ʻia nei ma nā papa. Inā ʻaʻole nui ka hānai ʻia o ke keiki i loko o ka ʻōlelo ʻōiwi, ʻaʻole nō e nui kona pilina me ka ʻāina a me ka poʻe ʻōlelo ʻōiwi. ʻO ka ʻōlelo Hawaiʻi ka ʻōlelo maikaʻi loa a kūpono hoʻi no ka hoʻomōhala ʻana i ke aloha ʻāina i loko o ke keiki. Eia kekahi, ʻo ka ʻōlelo Hawaiʻi ka ʻōlelo maikaʻi loa no ka hoʻoikaika ʻana i ka pilina ma waena o kekahi me kekahi.
  • Pilinā ʻO ka pilina, he mea nui ia no ka hoʻokō ʻana i kā mākou pahuhopu nui, ʻo ka hoʻonui ʻana i ke kuanaʻike aloha ʻāina ma Hawaiʻi. No ka hoʻoikaika ʻana i ka pilina, e hana me ka puʻuwai hāmama a me ka naʻau haʻahaʻa. He mea nui ka mālama ʻana i ka pilina ma waena o nā māhele a pau o Huliāmahi. Pēlā nō hoʻi e kūkulu ai i ke kaiapuni ola pono, ka ʻāina momona a me ka lāhui ikaika.

Me ia mau mea ʻehā mākou e mālama a e aʻo nei i nā ʻōpio o Koʻolaupoko. I kēia makahiki kula, ua hui pakanā mākou me ʻelua kula ma Koʻolaupoko, ʻo ia hoʻi nā kula haʻahaʻa ʻo Heʻeia lāua ʻo Kāneʻohe. Hana mākou me nā papa ʻehā a ʻelima a pau o ia mau kula ʻelua. Aʻo ʻia ma kahi o 300 haumāna i kā mākou haʻawina aloha ʻāina. Mahalo a nui loa i nā poʻo kumu a me nā kumu o ia mau kula ʻelua i ko ʻoukou kākoʻo ʻana mai.

He wahi mahalo kēia iā OHA no kēia wahi o ka nūpepa no ke kaʻana ʻana aku i kā mākou hana ma Koʻolaupoko. Mahalo pū hoʻi i ko mākou mau kākoʻo nui, ʻo Harold K.L. Castle Foundation, KEY Project, Hauʻoli Mau Loa Foundation a me nā kula, nā kumu hoʻi o Kāneʻohe lāua me Heʻeia.

Ma laila nō e hiki ai ke leka uila mai i ka manaʻo a nīnau paha. E ola nō ka ʻōlelo Hawaiʻi ma kona mau ʻano a pau.