Nā Pōmaikaʻi Olakino o ka Limu

0
70

Read this article in English

Unuhi ʻia e Manakō Tanaka

Mai loko mai o ka poʻe Pākīpika a pau, ʻo ke Kanaka Maoli kai ʻai nui i ka limu. Mai loko mai nō o nā ʻano limu he 29 i ʻai ʻia, he 14 wale nō e ʻai ʻia nei a hiki i kēia mau lā.

I ka papa ʻai o ka poʻe kahiko o Hawaiʻi, he mea hōʻonoʻono ka limu i ʻai pinepine ʻia me ka poi a i ʻole ka iʻa maka. ʻAʻole ka limu he ʻai no ke kai mai wale nō, akā ua ʻohi ʻia ka limu wai no nā kahawai, nā loko wai kai a me ka loʻi nō hoʻi. Ua akamai ka poʻe kahiko i ka mālama loko iʻa, a ma laila i ulu ai ka iʻa a me ka limu pū.

Aia nō a ʻohi ʻia ka limu, kaka i ka wai i mea e hemo ai ke one a me nā ʻōpala ʻē aʻe, kālana, ʻokiʻoki a kāpī paʻakai, ua hiki pū ke waiho a hū. Aia i ke ʻano o ka limu ke kāpī a kāpī ʻole paha i ka paʻakai (ʻo kekahi kumu nui e kāpī paʻakai ai, ʻo ia ka mālama ʻana i kona pono). Ua ʻai maka ʻia ka limu kekahi, a i ʻole ua hoʻomoʻa ʻia me ka iʻa a i ʻole ka moa paha i loko o ka imu.

Nui nā māhuaola koʻikoʻi o ka limu. Aia i loko o nā limu like ʻole ka beta-carotene, he pale ʻokikene ikaika, e kōkua ana i ka mālama a hoʻoponopono hoʻi i nā hunaola, a pale pū ʻia nā maʻi e like me ka maʻi ʻaʻai a me ka maʻi poina. He lāʻau maikaʻi ia no nā maka ekahi. ʻO ka limu nui loa o ka beta-carotene, ʻo ia nō ka limu paheʻe (e ulu nui ana ma kahi o Pepeluali). ʻO ka limu ʻalani ka mea nui o ka meki, he kōkua hoʻi i ke koko e pale ana i ke koko hōwai.

He limu lapaʻau kekahi. I ka noiʻi ʻana i ka limu kāhili, he limu palaunu, ua ʻike ʻia he limu hana nui kēia. Ma o ka ʻai ʻana i kēia limu e emi ai ke kōpaʻa o ke koko, e pale ʻia ai nā hunaola maʻi ʻaʻai, a e emi ai ka pehu o ke kino.

No ka hulu ʻīlio, he limu ʻōmaʻomaʻo hoʻi, pale ʻia nā koʻohune, hoʻēmi ʻia ka ka mīkā koko, a pale ʻia nā ʻiʻo ulu. Ua ʻike pū ʻia ka mana a nā limu ʻulaʻula kekahi i ka pale mea hoʻomaʻi a me ka pale mūhune ʻino, a i ka hoʻoponopono ʻana i ka ʻili.

He nui hou aku nā waiwai o ka limu, no laila e ʻai iho i kēlā me kēia lā i ka poke, ke kupa, a i ʻole ka sāleta paha.